Chùa Hang (Phước Điền Tự) là ngôi cổ tự gần 200 năm tuổi tọa lạc giữa lưng chừng núi Sam, Châu Đốc, tỉnh An Giang (nay thuộc phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang). Không chỉ nổi tiếng với kiến trúc độc đáo tựa lưng vào vách núi, nơi đây còn lưu giữ những truyền thuyết đầy nhân văn về lòng từ bi qua sự tích "Sư Bà phục xà".
Được công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia từ năm 1980, Chùa Hang ngày nay là biểu tượng tâm linh và danh lam thắng cảnh không thể bỏ qua của vùng đất Tây Nam Bộ.
Cùng điểm lại những dấu mốc lịch sử quan trọng và chiêm ngưỡng vẻ đẹp sơn thủy hữu tình của ngôi cổ tự này qua bài viết dưới đây.
Lịch sử khai sơn

Sư Bà Thích Nữ Diệu Thiện (1818-1899)
Chùa Hang, tên chữ là Phước Điền Tự, được khai sơn vào năm 1845 (năm Thiệu Trị thứ 5). Người lập ra ngôi chùa này là Tỳ kheo ni Thích nữ Diệu Thiện (1818 - 1899), người dân địa phương vẫn cung kính gọi bà là Sư Bà Thợ.
Nguồn gốc danh xưng: Trước khi xuất gia, Sư Bà vốn là một thợ may giỏi, do đó có tên gọi dân gian là Sư Bà Thợ.
Vị trí đắc địa: Chùa tọa lạc phía Tây núi Sam, lưng tựa vào vách đá cao, mặt hướng về phía Bắc nhìn ra cánh đồng bao la.
Những Truyền Thuyết Linh Thiêng
Nhắc đến Chùa Hang là nhắc đến những câu chuyện nhuốm màu huyền thoại về sự cảm hóa vạn vật của Sư Bà Thợ.
Huyền thoại "Sư Bà Phục Xà"

Đôi rắn trong hang
Phía sau chùa có các hang động như hang Bạch Hổ, hang Thanh Xà và Bạch Xà. Tương truyền, khi Sư Bà mới đến tu hành, nơi đây có đôi rắn lớn (Thanh Xà và Bạch Xà) rất hung dữ. Tuy nhiên, bằng lòng từ bi và việc thuyết giảng Tam Quy Y, Sư Bà đã cảm hóa được đôi rắn.
"Đôi rắn nghe kinh xong vẫy đuôi bò đi, sau đó thường xuyên trở lại gần gũi, bảo vệ Sư Bà tu hành mà không gây hại cho ai."Trích dẫn từ sách: Di tích Lịch sử Văn hóa Chùa Phước Điền (Chùa Hang), Núi Sam - Châu Đốc - An Giang."
Sự giao hòa với thiên nhiên

Lối lên chùa
Trong những năm tháng tu hành khổ hạnh, hái trái rừng để sống, Sư Bà còn được loài khỉ, vượn trên núi quý mến. Chúng thường xuyên mang hoa quả rừng đến dâng cúng. Đặc biệt, câu chuyện Sư Bà nhập định suốt một tuần lễ đến mức hơi thở dường như dứt tuyệt, khiến người đời lầm tưởng bà đã viên tịch, đã minh chứng cho công phu tu tập thâm hậu của vị nữ sư
Quá Trình Phát Triển Và Các Đời Trụ Trì

Chư vị tiền nhân khai sơn Chùa Hang
Chư vị tiền nhân khai sơn Chùa Hang và đồng hành với dân tộc, từ khi đất phương nam mới khai hóa, ngày nay Chùa Hang với cảnh trí sơn thuỷ trang nghiêm thanh tịnh, là một danh lam thắng cảnh của Phật giáo Nam bộ, một Di Tích Lịch Sử Văn Hoá Quốc Gia, là Tòng Lâm của thiền phái Lâm Tế Nam bộ.
- Hòa thượng thượng Huệ hạ Thiện, pháp húy Hồng Chí (1902-1986). Trụ trì đời thứ II, (1925 - 1986).
- Trùng tu xây dựng Tổ Đường lần thứ I vào năm 1926 - 1932, (Tổ đường hiện nay là Đại hùng Bảo Điện).
- Sau khi xây xong Hòa thượng đặt tên hiệu Chùa Phước Điền, (chùa Hang là tên dân gian) 1973 xây Tăng đường (nay là Tổ đường).
- Hòa thượng Thượng Thiện hạ Chơn, tự Giáo Năm, pháp húy Nhật Năm, 1932 - 1998, trụ trì đời thứ III, (1987 - 1998). Là đệ tử của tổ HỒNG CHÍ.
- Hoà thượng thượng Thiện hạ Tài, pháp húy Nhật Không đảm nhiệm trụ trì vào tháng 9 năm 1998.
Kiến Trúc Và Danh Thắng Ngày Nay

Ngày nay, Chùa Hang là một phần không thể tách rời của Khu di tích và danh thắng núi Sam, được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia từ năm 1980.
Hệ thống hang động: Hang Bạch Hổ nay trở thành hang Vạn Phật với không gian trang nghiêm.
Kiến trúc: Ngôi chùa mang đậm nét kiến trúc Phật giáo Nam Bộ với những mái đao cong vút, nằm lọt thỏm giữa cây đá chập chùng, tạo nên vẻ đẹp thoát tục như chốn bồng lai.
Pháp môn tu học: Nơi đây là Tòng Lâm của thiền phái Lâm Tế, hướng Phật tử theo pháp môn Niệm Phật, nguyện sanh về cảnh giới Tây phương Cực lạc.
Lời kết từ mây ngàn

Toàn cảnh chùa Hang - Phước Điền tự ngày nay
Trải qua gần hai thế kỷ, Chùa Hang (Phước Điền Tự) vẫn đứng vững giữa mây ngàn núi Sam như một biểu tượng của lòng từ bi và sự tĩnh tại. Những huyền thoại về Sư Bà Thợ hay dấu chân tiền nhân không chỉ là câu chuyện xưa, mà còn là minh chứng cho sức mạnh đạo pháp gắn liền với dân tộc.
Rời xa nhịp sống hối hả, bước chân về với Chùa Hang là tìm về sự bình yên giữa tiếng chuông chùa hòa cùng gió núi. Hy vọng ngôi cổ tự này sẽ mãi là đóa sen thanh ngát, là điểm tựa tâm linh cho những Phật tử và du khách muôn phương tìm về chiêm bái.
Lan tỏa niềm hỷ lạc

Nếu có dịp về với Núi Sam, phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang, mời bạn hãy ghé lại Phước Điền Tự để chiêm bái, lắng lòng mình trước cảnh sắc sơn thủy hữu tình và lưu giữ những khoảnh khắc bình yên nơi cửa thiền.
Bạn đã bao giờ cảm nhận được sự thanh tịnh giữa mây ngàn ấy chưa? Hãy chia sẻ cảm xúc hoặc trải nghiệm tâm linh của mình dưới phần bình luận để chúng ta cùng lan tỏa niềm hỷ lạc và lòng thành kính đến vị Sư Bà khai sơn.









